Que é a inflación e como calcúlase?

Así afecta á economía dun país e aos petos dos seus cidadáns.
Na economía actual, os prezos dos bens que adquirimos ou dos servizos que utilizamos adoitan cambiar con certa frecuencia. A inflación fai referencia ao aumento dos prezos de bens e servizos nun período de tempo, ou o que é o mesmo, a diminución do valor do diñeiro con respecto á cantidade de bens e servizos a comprar con el. 

Que a causa?

A inflación pode deberse a varios factores, como os seguintes:

  • A demanda que se xera é superior á oferta, é dicir, requírese unha cantidade de bens superior ao que se é capaz de producir, o que fai que os prezos suban. Por exemplo, se só houbese capacidade para fabricar un millón de teléfonos móbiles ao ano e as peticións chegasen aos 2 millóns, o prezo a pagar por este produto sería maior que se, pola contra, chegásese a cifra demandada. 
  • O aumento dos custos na produción dun ben ou servizo soben (por exemplo, polo encarecemento no prezo das materias primas, da man de obra ou dos impostos) xera un incremento nos prezos de venda para compensar o encarecemento dos bens ou servizos. Por exemplo, se aumenta o prezo do barril de Brent, tamén faio o custo do litro de combustible nas gasolineiras.
  • Lévase a cabo unha inflación autoconstruída. Esta ten lugar cando, en previsión dun próximo e severo ascenso do prezo dun/s bens ou servizos, fórzase un aumento gradual do seu custo para que o impacto sexa menor e asumible.
  • Prodúcese unha inflación da base monetaria (medra a cantidade de diñeiro legal que se produce), o que significa que hai máis diñeiro en circulación para gastar en bens e servizos. Isto xera un aumento na demanda que pode non ser asumible polos provedores, feito que dá lugar a un aumento no seu prezo.

Que tipos existen?

A inflación pode ter varios tipos, de acordo cos cales é posible encontrar distintas clases: 

  • Moderada: a subida de prezos é gradual e, habitualmente, non supera o 10 % anual.
  • Galopante: a subida dos prezos é moi elevada, na maioría dos casos de 2 ou 3 díxitos (15 %, 30 %, 130 %, etc) ao ano, o que fai que se reduza o poder adquisitivo dos potenciais consumidores, feito que afecta directamente á economía do país. 
  • Hiperinflación: os prezos ascenden de maneira esaxerada (por riba do 1.000 %). Isto fai que o diñeiro dun país perda o seu valor dando lugar a unha grave crise económica. 

Tamén se poden encontrar outros casos máis puntuais: 

  • Estanflación: a inflación ascende pero non faio a economía do país (determínase como estándar se hai decrecemento de PIB durante dous trimestres consecutivos). É un dos peores escenarios económicos posibles.
  • Desinflación: se desacelera a inflación dun país froito do aumento dos prezos dos bens e servizos. Este ascenso, porén, é máis baixo que noutros períodos previos. 
  • Deflación: termo oposto a inflación, enténdese como unha baixada dos prezos dos bens e servizos (mínimo durante 2 semestres consecutivos) con motivo dunha maior oferta e unha menor demanda dos mesmos.

Que consecuencias pode ter?

Os efectos que pode ter a inflación son diversa: 

  • Depreciación do valor da moeda froito do crecemento no prezo de cada ben ou servizo. Como consecuencia disto, redúcese o poder adquisitivo dunha poboación que ve como necesita investir máis cantidade para acceder a aquilo que quere e que, previamente, valíalle moito menos.
  • Subida dos salarios orixinados pola alza nos custos e de acordo con que os primeiros, en teoría, deben axeitarse sempre ao nivel de prezos do momento.
  • Depreciación das débedas contraídas con terceiros, xa que o custo do euro en período de inflación é inferior a cada día que pasa. Isto xera perdas para o acredor e beneficios substanciais para o debedor. 
  • Redución dos investimentos no país xa que os investidores buscan un escenario máis estable e seguro en que gastar o seu diñeiro (e en que conseguir un maior informe do mesmo). Unicamente vense beneficiadas os investimentos especulativos, é dicir, aquelas en que se asume un alto risco por unha alta recompensa e que, normalmente, son máis prexudiciais neste tipo de contexto económico.

Como podemos calcularo?

Existe unha fórmula coa que poder obter a taxa de inflación, tomando como referencia un período concreto de tempo e o IPC do mesmo. A fórmula é:

[(IPC final - IPC inicial) / IPC inicial] x 100

Este IPC, acrónimo de Índice de Prezos ao Consumo, representa a evolución do prezo dos bens e servizos dun país ao longo dun ano. Por exemplo, se unha botella de auga vale un euro a inicio de 2019 e 1,5 euros a final de 2019, este índice móstranos a porcentaxe de crecemento do custo do devandito produto. O seu cálculo realízao en Instituto Nacional de Estatística (INE) de acordo cun cesta da compra estándar composto, hoxe en día, por 479 artigos (e 220.000 prezos obtidos de 22.000 tendas aloxadas en 177 municipios distintos).