Santiago Moll

Profesor de secundaria

"Os dispositivos electrónicos deben ser capaces de axudarnos a ensinar máis e mellor"

Podes ver o vídeo completo aquí.

Poderiamos falar de tres grandes xeracións no referente a tecnoloxía dixital. A primeira iría aproximadamente desde finais dos 60 ata 1980 aproximadamente e é a que se chamou a xeración X. A partir de aquí, vén outra xeración que é a xeración que iría aproximadamente entre os anos 1980 e 1994, esta é a xeración chamada xeración E ou dos millennials. Aquelas persoas que naceron coa tecnoloxía e outras como nós que nos debemos adaptar a ela. E, por último, a última xeración, a xeración, por suposto, do teu fillo sería a que denominamos como xeración Z. Comezaría aproximadamente en España contra o ano 1994, que sería cando se dá ese boom de Internet ou tamén unha especie de democratización da rede. E iría do ano 94 ata os nosos días e é moi difícil establecer unhas características para unha xeración tan diversa como a do teu fillo. Creo que o que define esta xeración, do Snapchat, do YouTube, do Instagram, é que naceu no mundo audiovisual. Chegará un punto en que a dicotomía entre nativos e inmigrantes vai perder o seu sentido e nun futuro, teremos que centrarnos máis en falar da competencia dixital que terán estas xeracións.

A xerga dixital ten unhas características moi concretas. Moitas destas palabras, proceden do inglés, son anglicismos, teñen como unha característica recorrente o feito de que sexan palabras moi efémeras, que aparecen ou desaparecen porque se fan virais a través dun influencer ou das redes sociais. E tamén son palabras ou expresións moi breves, son palabras, moitas delas, apocopadas, é dicir, que só se colle un fragmento da palabra. E tamén se utilizan moito os acrónimos. O vocabulario tamén forma parte da nosa linguaxe, define a nosa forma de ser e define o teu fillo e os meus alumnos. E creo que hai que telo moi presente.

Cando falamos de competencia dixital, basicamente, refírese ao uso que fai unha persoa da tecnoloxía en busca dunha aprendizaxe significativa. Fálase de cinco grandes competencias. A primeira céntrase en aspectos relacionados coa información, e a alfabetización. O segundo, que me parece tamén moi interesante, é a comunicación, de que xeito nos comunicamos uns cos outros a través do uso da tecnoloxía. En terceiro lugar a creación e tamén a curación de contidos. E, por último, os dous últimos aspectos competenciais terían que ver coa seguridade dixital e o da resolución de conflitos. Estas cinco grandes competencias débense converter, non só para os docentes, senón tamén para os nosos estudantes, para a sociedade en xeral, na folla de ruta que marque a sociedade dixitalizada dos nosos días.

"A educación dixital e as competencias dixitais son importantes para buscar unha aprendizaxe significativa na nosa sociedade"

Para min, innovar é cambio, é transformación, é risco, é aprender do erro, é aprender do outro. E creo que a innovación ten que partir, sobre todo, de aspectos relacionados co liderado, de aspectos relacionados coa metodoloxía e, por suposto, como apaixonado da educación emocional, da educación emocional e das competencias emocionais e como non, da competencia dixital.

Desde o punto de vista educativo, os dispositivos electrónicos deben ser capaces de axudarnos a ensinar máis e mellor. Existen hoxe en día catro grandes tipos de aprendizaxes, que se chaman “aprendizaxes electrónicas”. Por exemplo, a aprendizaxe en liña. E despois temos tamén as dúas que, para min, son verdadeiramente interesantes; unha sería a mobile learning, é dicir, a aprendizaxe a través de dispositivos móbiles, como, por exemplo, smartphones e tabletas; e como podemos incorporar estes dispositivos electrónicos nas aulas para facilitar a aprendizaxe e, por último, unha moi curiosa da que tamén se está a falar hoxe en día, que é a que se chama “aprendizaxe ubicua”.

Hai que empezar facendo unha distinción entre o mal uso, o abuso e a adicción destas tecnoloxías ou dos dispositivos electrónicos. Cando falamos do concepto de mal uso, falamos dun concepto ocasional, por exemplo, unha mensaxe de WhatsApp pouco acertada, un comentario nalgunha rede social, pero estamos falando dun caso anecdótico. Claro, cando o mal uso se transforma nun abuso, aí é cando si que, tanto formadores, educadores como pais debemos estar alerta ao que está pasando. Chega un punto en que a liña que separa o abuso da adicción, ás veces, é moi delgada. Por exemplo, estando co móbil ou xogando con algunha videoconsola. Aumentan as discusións, aparecen as mentiras, hai unha diminución drástica do rendemento escolar e hai unha reclusión nos cuartos. Hai unha diminución da vida social relativa aos amigos e tamén á vida familiar, compártense cada vez menos experiencias comúns, hai trastornos de alimentación, hai trastornos do sono, son moitísimos sinais, por suposto non saen todos xuntos, que nos dá ese paso do abuso á adicción. Non existen as adiccións, o que existen son os adictos. E cando chegamos a ese punto onde verdadeiramente hai unha adicción, por suposto a quen debemos ir é a un profesional. Pero eu creo que estamos falando de casos extremos, eu creo que nos movemos hoxe en día entre o mal uso e o abuso. De aí a importancia desa educación dixital e de querer aprender en que consiste para dar o mellor ás persoas que tanto queremos, ao teu fillo ou aos meus estudantes.

Biografía
Profesor de secundaria, e autor do libro 'Empantallados. Cómo convivir con hijos digitales'. Tamén ten o blog educativo 'Justifica tu respuesta'. Santiago Moll, aposta por un uso responsable da tecnoloxía para mellorar as competencias dixitais aplicadas á educación.