Alberto Soler

Psicólogo clínico 

"Debemos fomentar o pensamento crítico e non a obediencia cega"

Podes ver o vídeo completo aquí.

Por moi ben que o fagamos os pais, é case imposible que non aparezan os celos cara aos irmáns. As estatísticas din que no 90 % dos casos aparecen celos nos irmáns maiores cando aparece o irmán pequeno. Podemos ter en conta algunhas cousas desde o inicio do embarazo ata a chegada do neno para poder minimizar o impacto. Hai algúns factores que fan que poidan aparecer con máis de frecuencia os celos. Cando o irmanciño que chega é do mesmo sexo. Ou, sobre todo, entre os dous e os catro anos é cando é un pouquiño máis difícil. É recomendable facelo partícipe todo o posible do proceso. Fomentar moito o contacto coa nai: Que lle toque a barriga, que note as patadiñas. Que participe nos preparatorios para a chegada do irmán: Montar o cuarto, ir facer as compras. E tamén é moi importante o momento da chegada, no hospital, darlle un lugar de protagonismo. Nós imos coñecer o noso fillo ou a nosa filla, pero el vai coñecer o seu irmán ou a súa irmá. E é un momento superimportante a nivel emocional para el. É normal que se poida sentir un pouco desprazado. O momento máis delicado cos celos é cando o bebé xa non é unha leituga que deixas aí no berce que o único que fai é mamar, durmir e cagar. Cando comeza a facer chistes, cando xa comeza a rir, a gatear, a mostrar a súa autonomía. Aí é cando o irmán maior, de súpeto, di: “Ostra, isto é unha ameaza. Comeza a facer moitos chistes aos que temos aquí. Comeza a collerme os xoguetes”. Aí é cando, ás veces, cando cantamos vitoria, de súpeto estóupannos na cara. Témolo que levar con normalidade.

Os pais e as nais, as diferentes persoas temos formas distintas de facer fronte a unha mesma realidade. E coa paternidade e a maternidade acontece o mesmo. Porque a maternidade é unha experiencia e a paternidade é unha experiencia distinta. As diferenzas van xurdir. E, de feito, desas distintas formas de abordar a experiencia de ser pais e nais vén a riqueza. Se pretendemos ser os dous iguais, se queremos que ti e eu fagamos as cousas da mesma maneira cos nosos fillos, ao final vanse perder algo. Porque se van perder eses matices que ti, desde a túa individualidade, como muller, lle podes dar. Ou vanse perder eses matices que desde a miña individualidade como pai se poden dar. A participación do pai é esencial. E non é unha participación, é estar presente.

"As etiquetas que pomos aos alumnos inflúen no seu rendemento. As altas expectativas fan que os nenos vivan con medo a fallar".

O tema das etiquetas é importantísimo. Pensa, por exemplo, nos botes de conservas do supermercado. Esas etiquetas que teñen no frasco póñense moi fácil. Unha máquina vainas pondo en serie. Pero intentaches quitar algunha? É case imposible. Polo debaixo da auga quente, inténtalo con alcohol, o estropallo, e é moi difícil quitar. Pois coas etiquetas que nós pomos aos nenos e que pomos a outras persoas ocorre exactamente o mesmo. No momento en que temos unha etiqueta posta, case sen darnos conta acabamos comportándonos de acordo coa etiqueta que nos puxeron ou que nos puxemos.

O sistema académico céntrase demasiado nas cualificacións, no exame, na proba. E valórase moi pouco o esforzo, valórase moi pouco o que un rapaz traballa día tras día durante todo o curso. Ao final, sexa unha metodoloxía ou outra, temos que pasar pola proba obxectiva. Se o teu fillo saca moi boas notas, recoñécelle o moito que traballou durante o curso. Non lle deas tanta importancia á nota. Tenta transmitirllo como unha consecuencia do esforzo que tivo. Pero, sobre todo, que ela saiba que ti non vas deixar de estar satisfeita se as notas fosen máis baixas, porque ti valoras que goce, que aprenda, non que saque boas notas, que valoras a súa curiosidade, que valoras a súa motivación, que valoras o forte que é, a enerxía que ten.

Todos queremos que os nosos fillos obedezan. Os meus fillos son pequenos, van pola rúa e quero que me obedezan. Que lles diga “para” e que paren. Quero que me faciliten o día a día. Pero cando os fillos se achegan á adolescencia deixamos de controlalo. Non acabamos de ver que as relacións cambian. Cando son adolescentes xa non somos nós esas persoas inspiradoras para eles, xa non somos o seu marco de referencia, senón que eles pasan a mirar máis para o seu grupo de iguais como o marco de referencia. Se nós, cando son moi pequeniños, os estamos educando e o centro da nosa educación é a obediencia cega, cando eles chegan á adolescencia, van continuar comportándose da mesma maneira. E cando o xefe, o líder do seu grupo lles diga: “Toma, proba a fumar isto e xa verás que ben”, vano obedecer.

Máis que buscar a obediencia cega, debemos fomentar o pensamento crítico. Iso, sen dúbida, é moito máis incómodo para nós cando son pequenos. Porque iso implica pórnos a proba. Iso implica ter que aguantar moito, morder a lingua, ser pacientes, estar un pasiño por detrás deles. Pero se fomentamos ese pensamento crítico, que non teñan que facer as cousas simplemente porque eu cho digo, simplemente porque outra persoa cho di, conforme eles van medrando van ter esa capacidade para identificar as inxustizas, para non sumarse a un trato inxusto ou vexatorio a un compañeiro. Para pararlle os pés a unha persoa que quere abusar deles. Para non se meteren en condutas de risco como o alcohol, como conducir non respectando as normas de seguridade, como respectar o seu propio corpo e facer que outras persoas o respecten. E iso pasa polo pensamento crítico, non tanto pola obediencia cega. Temos que obedecer, si, pero aquelas cousas que consideremos importantes. Polo tanto, a nosa tarefa como pais é pórllelo fácil e só esixirlles esa obediencia en cuestións de vital importancia para eles.

Biografía
Psicólogo e Máster en Psicoloxía Clínica e da Saúde. Coautor do libro “Fillos de pais felices” e protagonista no videoblog “Pílulas de psicoloxía”, ofrece receitas acerca da educación, alertando de problemas como a educación na obediencia cega, en lugar de avogar polo pensamento crítico e a autonomía dos nenos.