Pilar de la Torre

Psicóloga e psicoterapeuta

"O xuízo e a ameaza dificultan a boa relación cos nosos fillos".

Podes ver o vídeo completo aquí.

Todas as persoas, en calquera situación da nosa vida, en situacións de problemas ou en situacións felices, o que queremos nun primeiro momento da persoa que está ao noso lado é que nos mire e que nos acompañe con calidez. A comunicación non violenta ensínanos a encontrar esa enerxía de calidez e a podernos expresar desde aí.

A ferramenta máis poderosa é o proceso de comunicación non violenta cos seus catro pasos: feitos, sentimentos, necesidades e acción. Imaxinemos que un adolescente chega á casa con cinco suspensos. Non esperabamos que suspendese tantas materias. Parece ser que el tampouco. Pero encontrámonos cun boletín de notas con moitas materias suspensas. Ten cinco, as máis importantes. Aí estamos, en calquera situación de conflito na familia, estamos nun cruzamento de camiños. Para onde elixo tirar? Elixo o camiño dos obstáculos, os muros na relación para conseguir, cun desgaste de enerxía enorme, o que eu quero que ocorra? Ou elixo o camiño do encontro, da profundidade, do diálogo, de ver que está pasando, da empatía, da honestidade? Podemos ameazalo, directamente castigalo, chantaxealo cun premio, podemos axuizalo. Axuizalo como vago ou como irresponsable. Podemos darlle unha charla bastante longa de por que é importante aprobar, con 14 anos que ten, as materias, sobre o seu futuro, sobre as saídas profesionais. Darlle consellos. A primeira é porque o 99 % das veces que damos consellos aos nosos fillos en situacións positivas ou difíciles, non nolos pediron. E non só non nolos pediron, senón que non é o que eles necesitan de nós. Eles necesitan escoita, comprensión, aceptación. En moitos casos, non o consello. E nas pouquiñas situacións nas que queren os nosos consellos, antes dese consello, vénlles moi ben sentírense comprendidos e escoitados. Podemos ironizar e incluso quedar en silencio desde esa chantaxe emocional. Podemos facelo sentir culpable do desgusto que temos.

Nas relacións pasa como coa alimentación. Ti podes, ao longo do día, comer cousas que non son moi nutritivas e cousas que son nutritivas. E non porque comeses cousas non nutritivas quitan valor ao nutritivo. Na comunicación pasa o mesmo. Podemos vivir situacións de… resolvelas como podemos. Somos humanos, Óscar. Eu non creo que haxa ninguén que resolva todas as situacións cos fillos, co ritmo do día a día que temos na actualidade, nin con persoas do seu medio, desde o encontro, desde o coidado, desde a comprensión e desde a empatía. Cos fillos, este é un camiño de por vida, non termina nunca. É traballo, traballo, traballo. E froito, froito, froito. Require parar e pór enerxía en tratar de ver o que lles pasa aos nosos fillos. Que lle pode estar pasando? Que pode estar necesitando? Que pode ser importante para el ou para ela? E cando facemos ese esforzo de parar, de conter o impulso que nos leva ás veces a deixarnos dirixir pola mente, conseguimos entrar pola outra senda. E o resultado é marabilloso. E cada vez que entramos e o resultado é marabilloso, máis fácil se nos pon, máis motivación temos, porque nos decatamos de que máis merece a pena.

Os segredos da comunicación non violenta

Está claro que os pais, cando esixen aos fillos, o fan porque queren o mellor para eles. Agora ben, a nivel universal, a ningunha persoa lle senta ben que lle impoñan as cousas, que lle esixan. A ningunha idade. E iso non é ningunha teoría, iso é a vivencia do ser humano por como está constituído o seu sistema emocional. Porque o ser humano vén, desde que nace, cunha constitución emocional preparada para defender a liberdade, a liberdade de elección. E iso leva ao rexeitamento da esixencia. Con isto, é fácil entender que coa esixencia, en moitas ocasións, pagamos un prezo moi caro cos nosos fillos. E vémonos nunha situación de non saber por onde tirar, porque non queremos deixar de esixirlles, porque queremos o seu ben, porque os amamos e, ao mesmo tempo, vemos que os froitos que recollemos coa esixencia moitas veces son opostos ao que queremos recoller.

A alternativa á esixencia? O diálogo e os límites. Límites claros, estruturados, amorosos. E cando pasamos da conexión á que nos leva o diálogo… Que necesitas ti, que necesito eu e que podemos facer xuntos para coidar de ambas as necesidades? A esixencia xa non é necesaria e si que hai evolución, e si que hai motivación. Que é, no fondo, o que vai buscando a esixencia. E, claro está, en momentos determinados, poremos os límites que nós, como pais ou nais, consideremos. E desde accións que permitan evolucionar niso que estamos vivindo e uns límites que conteñan, a esixencia deixa de ser necesaria.

A comunicación non violenta implica pór límites. Que unha relación cos nosos fillos, con calquera persoa que nos rodea, na que non se poñen límites, antes ou despois é unha comunicación violenta. Pero cando non se poñen límites, as necesidades dalgunha das partes non son respectadas ou coidadas. E ás veces confúndese a comunicación non violenta con non dicir que non, con non pór límites que frustran. E iso eu digo que, ao final, é un merengue, é baleiro. Ten unha forma de coidado que, no fondo, non hai coidado, porque non se está respectando aquilo que é importante para algunha das partes. Como podemos pór un límite de maneira o máis suave posible sabendo que no medio do proceso hai frustración? O primeiro que quero aclarar é que os límites non os necesita a outra persoa, estea na situación que estea. Os límites son accións que nós eliximos pór para coidar dunha necesidade nosa.

Biografía
Licenciada en Psicoloxía pola Universidade Complutense de Madrid, especialista en Psicoterapia Gestalt, fundadora e directora do Instituto de Comunicación Non Violenta, Pilar de la Torre foi tamén discípula de Marshall Rosenberg. Tamén é autora do libro ‘Fundamentos y prácticas de comunicación no violenta’.