Exportar en tempos de incerteza: mapa de riscos xeopolíticos para a empresa española

Marzo de 2026 presenta o escenario xeopolítico máis complexo para o comercio internacional en décadas. A guerra en Ucraína cumpre catro anos sen sinais de resolución, o conflito entre os EUA/Israel e Irán disparou o petróleo por riba dos 116 $/barril, o mar Vermello segue a ser unha zona de risco para o transporte marítimo e a guerra arancelaria entre os EUA, a China e a UE introduce unha incerteza sen precedentes. Para as empresas exportadoras españolas, comprender este mapa de riscos non é opcional, senón unha cuestión de supervivencia competitiva.

O conflito con Irán puxo en xaque o Estreito de Ormuz, por onde transita o 20% do petróleo mundial. O Brent superou os 116$ e o gas europeo disparouse un 30% e superou os 70 €/MWh. Para as empresas españolas, isto tradúcese en maiores custos de produción, transporte e electricidade.

En paralelo, a crise do mar Vermello mantén o Canal de Suez cun 45% menos de tráfico. Os buques desvíanse polo cabo de Boa Esperanza, o que engade 14 días de tránsito e un sobrecusto estimado de 142 millóns de euros para os portos españois en 2026.

A China controla o 60% da produción e o 90% do procesamento mundial de terras raras. En outubro de 2025, endureceu as súas restricións e elevou a 12 de 17 os elementos baixo control de exportación. Isto afecta á cadea de valor dos semicondutores, vehículos eléctricos e equipos de defensa. A UE respondeu co plan RESourceEU, buscando alianzas con Australia, Canadá, Chile e Groenlandia.

1. Diversifica mercados e provedores

Non dependas dun só destino nin dunha soa fonte de subministración. O acordo UE-Mercosur e os mercados africanos son alternativas reais.

2. Cobertura financeira

Emprega instrumentos de cobertura de divisas, tipos de xuro e materias primas. O seguro de crédito á exportación é imprescindible.

3. Nearshoring e friendshoring

Avalía a posibilidade de relocalizar parte da túa cadea de subministración en países aliados ou próximos. Marrocos, Turquía e Europa do Leste son opcións viables.

4. Dixitaliza a túa cadea de subministración

As ferramentas de visibilidade en tempo real, a planificación preditiva e a IA permiten anticipar disrupcións e reaccionar a tempo.

5. Monitoriza o risco xeopolítico

Integra a análise de risco-país na túa estratexia comercial. O que ocorre en Ormuz ou no Congreso dos EUA EUA afecta á túa conta de resultados.

6. Busca asesoramento especializado

A regulación arancelaria, sanitaria e aduaneira cambia cada semana. Un erro regulamentario pode custar máis que o propio arancel.

As empresas que integran o risco xeopolítico na súa estratexia exportadora non só sobreviven, senón que tamén atopan oportunidades onde outros ven barreiras.

 

Equipo de Análise Internacional — Oftex

Consultora de internacionalización · Partner do BBVA · oftex.es

Fontes: OMC · UNCTAD · KPMG Trade Outlook 2026 · Funcas · CNN · Euronews · Xeneta · Maersk Insights · Comisión Europea · Ministerio de Economía