UE-Mercosur: o acordo xa se está aplicando provisionalmente

Tras máis de 25 anos de negociación, o acordo comercial entre a Unión Europea e Mercosur pasou de ser unha oportunidade futura a converterse nunha realidade operativa. Desde o 1 de maio de 2026, o Acordo Interino de Comercio UE-Mercosur xa se está aplicando provisionalmente, mentres continúa o proceso de ratificación plena e aínda se manteñen abertas algunhas frontes xurídicas e políticas.

Para as empresas españolas, a mensaxe é clara: non se trata só de esperar a ratificación definitiva, senón de comezar xa a analizar produtos, códigos arancelarios, regras de orixe, documentación, prezos e potenciais socios comerciais no Brasil, Arxentina, Uruguai e Paraguai.

A principal novidade é que xa comezou a aplicación provisional. Isto permite activar desde o primeiro día determinadas reducións arancelarias e novas regras comerciais, aínda que a ratificación completa do acordo e algúns recursos xurídicos aínda seguen pendentes.

Mercosur eliminará progresivamente os aranceis para a gran maioría das exportacións europeas. O Ministerio de Economía, Comercio e Empresa eleva a cifra ao 93% das exportacións da UE. Non obstante, cada produto ten o seu propio calendario de liberalización, polo que debes facer a análise código arancelario por código arancelario.

España parte dunha posición favorable debido ao seu peso exportador, á súa experiencia comercial en América Latina e á complementariedade de moitos sectores coa demanda de Mercosur. O acordo pode beneficiar especialmente o automóbil e os compoñentes, bens de equipo, maquinaria, química, farmacia, téxtil, calzado, viño, aceite de oliva, queixos, porcino, froitas e hortalizas.

Agora ben, a entrada en vigor provisional non significa que todos os aranceis vaian desaparecer de súpeto. En sectores agroalimentarios, por exemplo, existen calendarios de eliminación gradual, continxentes e salvagardas. Polo tanto, a vantaxe competitiva non estará só en vender antes, senón en saber exactamente cando mellora a marxe de cada produto e en que país resulta máis rendible comezar.

Unha das partes menos comentadas do acordo é a apertura en servizos e a contratación pública. Para empresas españolas de enxeñaría, tecnoloxía, consultoría, transporte, telecomunicacións, servizos financeiros ou solucións industriais, Mercosur non se debe analizar unicamente como un destino de mercadorías, senón tamén como un mercado para proxectos, servizos técnicos e licitacións.

O Brasil é o mercado máis grande e sofisticado, pero tamén o máis complexo. A Arxentina ofrece oportunidades relevantes en determinados sectores industriais e agroalimentarios. Uruguai e Paraguai poden funcionar como mercados de entrada máis manexables para as empresas que queiran iniciar unha estratexia rexional con menor complexidade operativa.

A aplicación provisional non elimina a incerteza. Polonia levou o acordo ante o Tribunal de Xustiza da Unión Europea e solicita que se suspenda a súa aplicación mentres se resolve o fondo do asunto. Ademais, Francia, Polonia e parte do sector agrario europeo manteñen unha forte oposición debido ao risco de competencia con produtos suxeitos a estándares de produción diferentes.

O debate agrario seguirá sendo clave. A UE insiste en que a apertura comercial convivirá con controis sanitarios, ambientais e salvagardas para os produtos sensibles. De feito, en maio de 2026 coñeceuse a decisión europea de excluír o Brasil da listaxe de países autorizados para certos produtos animais a partir de setembro de 2026, vinculada a esixencias sobre o uso de antimicrobianos. Este punto demostra que o acordo non substitúe os controis europeos, pero si que engade complexidade política e reguladora.

• Identificar correctamente o código arancelario de cada produto.
• Comprobar a regra de orixe aplicable e se o produto pode beneficiarse do trato preferencial.
• Revisar se a empresa ten que estar rexistrada no sistema REX para emitir declaracións de orixe.
• Actualizar facturas, declaracións de orixe e documentación comercial.
• Revisar contratos vixentes, prezos, Incoterms e condicións de entrega.
• Analizar se hai mercadoría en tránsito ou en depósito que poida beneficiarse do novo marco.
• Priorizar países, por exemplo: Brasil y Argentina por tamaño, Uruguay y Paraguay por accesibilidad o nichos concretos.
  
• Validar requisitos sanitarios, técnicos, etiquetaxe, rexistros e homologacións.
• Atopar distribuidores, importadores ou partners antes de que a túa competencia se posicione.
  
• Preparar unha estratexia comercial con seguimento activo, non só envío de catálogos.

O acordo UE-Mercosur é unha das maiores oportunidades comerciais recentes para as empresas españolas, pero non se debe abordar como unha simple rebaixa arancelaria. A verdadeira oportunidade está en prepararse antes: entender o calendario de cada produto, adaptar a documentación, revisar os prezos e elaborar unha estratexia de entrada país por país.

Para moitas pemes, a vantaxe non será chegar cando o mercado xa estea saturado, senón comezar agora con información, enfoque e acompañamento especializado. Os 700 millóns de consumidores están máis preto, pero a clave será converter o acordo en vendas reais.

A túa empresa quere saber se os seus produtos se poden beneficiar do acordo UE-Mercosur? En OFTEX analizamos mercados, códigos arancelarios, oportunidades por país e posibles clientes B2B para converter a apertura comercial nunha estratexia de exportación accionable.

• Comisión Europea – EU-Mercosur trade agreement.
• DG Trade – Provisional application of the EU-Mercosur agremenet.
• Ministerio de Economía, Comercio e Empresa – Acordo UE-Mercosur.
• ICEX – Acordo UE-Mercosur.
• Euronews – Poland takes Mercosur fight to EU court.
• Reuters – EU move on Brazilian animal product exports.

NOTA: [Este documento / esta publicación] non pretende ser un asesoramento sobre como optimizar as túas decisións de internacionalización. As particularidades de cada caso concreto fan que sexa clave que tomes as túas decisións da maneira máis razoada posible. O que se sinala aquí pode quedar desfasado. As referencias a páxinas de terceiros fixéronse nunha data concreta, por tanto, o contido puido modificarse e quedar rapidamente desfasado debido ás actualizacións no acordo UE-Mercosur e ao resultado dos recursos presentados.