Javier Blumenfeld

Pediatra eta endokrinologoa 

"Loa, ariketa eta nutrizioa dira osasun mental ona eta gizarte osasuntsuagoa izateko oinarrizko elementuak"

Bideo osoa ikus dezakezu hemen.

Garuna motor bat bezala da, eta bere gasolina du; hau da, dopamina. Moduak aurkitu behar ditugu etengabe dopamina betetzeko. Eta motor horrek funtzionatzeko, gorputz fisikoak garenez, batez ere, zaindu egin behar dugu funtzio betearazlea, gure prefrontala. Ondo lo eginez zaintzen dugu. Ez dugunean lo egiten asaldura betearazleak ditugu. Horregatik ez dugunean lo egiten kontrola galduta gaude, ez gara kontzentratzen...

Ongi jatea, ariketa egitea eta ongi lo egitea den guztiak gure buruaren funtzioak hobetzen ditu, baita funtzio exekutiboa ere. Eta, elikaduraren barruan, orotarik jateaz gain, oso garrantzitsua da gosaria. Gosariak hobetu egiten du umorea, pisua galtzea eragiten du eta hobetu egiten du errendimendu kognitiboa. Ez dut ezagutzen hainbeste egiten duen sendagairik. Gure eskuetan dugu, baina ez dugu erabiltzen. Nutrizio-ikuspuntutik, denetik jan behar da, omega-3, burdina edo magnesioa bezalako substantzien gordailuek ongi egon behar dute, eta horiek ongi janez osa daitezke. Ez da beharrezkoa pilulak hartzea substantzia horiek osatzeko, baina ongi jan behar da.

Elikadura on baten oinarria dieta mediterraneoa da, eta hori da gure dietaren oinarria. Oso garrantzitsua da kontuan izatea izugarri osasuntsua baita. Ikuspuntu kognitibotik, baina ez bakarrik kognitibotik: kardiobaskularra, tumoreen sortze-mailari ez-sortzeari dagokionez... Prozesatu gabeko elikagai asko barne hartzen ditu. Okerra iruditzen zaidan moduan joan gara elikagai prozesatuen aldera. Nahiago dugu erosi dagoeneko transformatuta dagoen eta erraza den zerbait. Baina sukaldaritza osasuntsuak ez du zertan konplexua izan beharrik. Egiatan, ez da. Oinarrizko akatsa da ahaztu izana zeintzuk diren gure oinarrizko elikagaiak eta horiek ordezkatu izana elikagai prozesatuengatik.

Herrialde mediterraneoetatik joaten den jendeak jatera esertzeaz gozatzearen falta sumatzen du. Eta batzuetan jatera esertzeaz gozatzea jatera esertzea izaten da, seme-alabekin edo bikotekidearekin hitz egiteko unea da. Gaixoei eskatzen diet haien familiarekin eser daitezela jateko. Alde batera utziz obesitatearengan horrek duen eragina, ikusten ari naiz eragin bat sortzen dela familiarengan. Bat-batean hitz egiten hasten dira. Eta atentzioa ematen dit hitz egiten ez duten familien kopuruak, eta eremuak sortu behar ditugu hitz egin dezaten, izugarri indartsua baita hori. Uste dut familia dela erabat mekanizatuta ez egoteko azken lubakia.

"Neurohezkuntzak ikasten dugunean garunean zer aldaketa eta konexio gertatzen diren eta eraginkortasun handiagoz nola egin daitezkeen aztertzen du"

Obsesioaren arrazoia ez da horrenbeste dieta, irudia baizik. Eta hori bai iruditzen zaidala serioa. Ez errendimendu akademikoarengatik, baizik eta egiten dugun gizartearengatik. Eragina handia du guregan ederrena izateak ematen duen itxurazko arrakasta horrek. Eta iruditzen zait sakontasun handia kentzen diola gure gizarteari. Horregatik ongi iruditzen zait elikadura osasuntsuaz hitz egiten bada, baina ederrago egoteko obsesioa oso pobrea iruditzen zait.

Elikaduraren arloan oso hezkuntza txarra dugu. Elikadurari buruzko mezuek eragin izugarri izaten dute, eta askotan ez daude zientifikoki baliozkotuak. Gomendatu gabeko dieta pila bat daude, dieta hiperproteikoaren antzera, gehigarrien antzera. Itzuli egin behar da nola sukaldatu jakitera, nola ongi jan behar den jakitera, eta gure inguruko gauzak jatera, izugarri garrantzitsua baita. Milaka, milioika urte daramatzagu genetikoki eboluzionatzen, haitzuloko gizon-emakumetik, eboluzionatzen ari gara elikadura mota bat jateko. Eta horregatik garrantzitsua da saiatzea pixka bat atzera egitea gure ohiturak aldatzeko ikuspuntutik eta gure inguruko gauza osasuntsuak jaten hastea, osasuntsuak eta beharrezkoak ez diren modetara batu ordez.

Obesitatea arazo baten icebergaren tontorra da. Benetako arazoa ez da gure haurtzaroan eta gure gizartean izaten ari garen orokortutako elikadura txarra. Haur eta heldu asko dago ez direnak obesoak baina negargarria da haien elikadura. Izugarri garrantzitsua da ongi jatea gure motor zerebralak modu egokian funtziona dezaten. Ez badaude ongi lotuta, ez badiegu nahikoa elikagai ematen ongi funtziona dezaten, ezagutza sortzeko modua zailagoa izango da. Egin daitekeena da saiatzea eduki osasuntsu gehiago sartzea modu dibertigarriago batean. Ikastetxeek gehiago nahastu behar lukete haurren osasunean izugarri garrantzitsua baita, eta ez bakarrik obesitatearengatik. Obesitatea icebergaren tontorra da, eta zifra beldurgarriak ditugu. Espainian ia % 20 da haurren obesitate eta gehiegizko pisuaren maila. Baizik eta askoz ere osasuntsuagoa den gizartea izatea ahalbidetzen digulako.

Detekzioaren ikuspuntuik zaila da, baina, berriro, gauza asko irakats ditzakezu osasunaren bitartez. Baina osasuna ez da elikadura bakarrik, loa ere bada... Nik uste dut haur batek ikastetxean arazoak dituenean, hurrengoa dela irakasleak gurasoei lehenik egin behar dien galdera: "Nola ari zara lo egiten?". Izan ere, batzuetan nahastu egiten gara eta ez dugu galdetzen bere loaren kalitateaz. Loa, ariketa eta elikadura oinarrizko elementuak dira gizarte osasuntsuago baterako, baina buruko osasun indartsuago baterako oinarrizko elementuak dira ere bai.

Biografia
Sendagile pediatra, Endokrinologia Pediatrikoko eta Nutrizioko masterra eta Biomedikuntzako Zientzietako doktorea. El Escorial Ospitaleko Endokrinologia Pediatrikoko kontsultaren arduraduna da. Neurohezkuntzako espezialista da, baita hezkuntza berrikuntzak garatzeko Juan Carlos Erregearen Unibertsitateko Behatokiko kidea ere. Elikadura osasuntsuko programak garatzen ditu haurrentzat.