Alicia Banderas

Psikologo klinikoa eta hezkuntza-psikologoa 

"Jolas askea da haurrentzako eskolaz kanpoko jarduera onena".

Bideo osoa ikus dezakezu hemen.

Gurasoek nahi dute haien seme-alabak bikainagoak izatea, gaitasun gehiago eskuratzea, ahalmen gehiago lortzea, superhaur horien antzera.

Lehenengo urtean, zentzumenak garatzea da haurrentzat beharrezkoena. Egiatan, hori da haien garapenaren zati nagusia. Sentsazioak esperimentatzen hasten dira. Zentzumen guztiak aurkitzen hasten dira. Lehenik sentsazioak, gero pertzepzioa eta gero ezagutza doa. Hau da, pentsamendua, gertatzen den guztiaren interpretazioa. Eta soilik zentzumenen bidez antola ditzake haurrak bere bizi-esperientziak. Zertarako sartu elementu gehiago haurrek behar dutena kontaktu hori denean ikasi ahal izateko? Haurrek nahiago dute beti giza-irudia.

Haurren garuna ez da inolako belakia. Egiatan, belakiak ere ezin du xurgatu bere edukierak ahalbidetzen diona baino likido gehiago. Gehiegizko erabilerarekin ere gainezka egiten dute eta degradatu egiten dira. Eta hori da gerta dakiekeena haurren garunei. Zer dira "gehiegi estimulatutako haurrak" deiturikoak? Haien garuna prest egon aurretik ere gehiegizko estimulaziopean jartzen ditugun haur horiek dira, era goiztiar eta lasterrean. Eta azkenean, horiengan sortzen duguna da blokeatze eta estresa haien ikaskuntzan. Eta horretaz gain, batzuetan, eskolaz kanpoko klase gehiegitara sartzen ditugu eta haiek ez dute hori aukeratu edo nahi. Horrek ere motibazio falta sortzen du. Oso garrantzitsua da sentitzea zerbait gustatzen zaizula, ongi egiten duzula, gero bakoitzak norberaren errealizazioa sentitzeko.

Haurren ikaskuntza erritmoa errespetatu behar da. Zertarako ditugu bi urteko haurrak txinerako klasean, ingelesekoetan, igeriketan, musika-estimulazioko klaseetan...? Azkenean, ez dira horiek estresatuta daudenak, estresatutako familiak baizik. Zer behar du haurrak? Jolas askea. Badakigu ezagutza barrutik kanporantz sortzen dela. Haurrak izan behar du bere sorkuntzen protagonista. Hiru urtetatik aurrera, jolas sinbolikora jolastu behar du, medikua, abokatua edo dendaria izango banintz moduan.

"Umeen garuna ez da belaki bat. Batzuetan, estimulaziopean daude haien garuna prest egon aurretik".

Oso garrantzitsua da, gailu elektronikoekin batera (orain hori bihurtu baita haurren jolas nagusia), jolas tradizionalagoak eta aire zabaleko jolasak ere egitea. Garrantzitsua da berreskuratzea mahai-joko horiek: partxisa... Garrantzitsua da monopatinarekin irtetea, patinekin, bizikletarekin. Landara ateratzea. Orekatu ahal izateko. Eta gero agian, pantailentzako denbora apur bat izan genezake. Ohitu egiten bazara plazerra pantaila baten bidez asetzera, geroz eta gehiago estimulu kopuru handiagoa beharko duzu eta horiek batzuetan kaltegarriak izan daitezke. Eta esposizioa izango dute estimuluetara oso modu luzean eta orduan galdu egingo dute interesa naturaren jarduera horiekiko, erritmo askoz ere motelagoan doazenak.

Oso garrantzitsua da gurasoek seme-alabekin denbora ematea jolasean. Badakigu jolasak duen onura: sormenaren garapena, aparatu psikomotorraren garapena. Baina gurasoentzat funtsezko hiru gai daude zeinetan zoragarria izango litzatekeen guraso eta seme-alaben arteko interakzioa. Bat, zuk seme-alabekin jolasten duzunean posible delako zure buruaren bertsio onena izatea. Zure bertsio atseginena zara. Une erlaxatuan ikusten zaituzte, aisialdiko une batean. Batzuetan bizitza igarotzen dugu gure seme-alabak baloreetan hezteko irakasten. Enpatia, ona eta txarra, pazientzia, galtzen jakitea... Bada jolasa modu zoragarria da behartu gabe, irakatsi gabe partekatzeko eta haiek balio horiek barneratzeko.

Pantailen gehiegizko erabilera, noski, kaltegarria da. Izan ere, batzuetan ez dago orekarik online eta offline bizitzaren artean. Oso aberasgarria izan daiteke teknologien erabilera egokia egitea. Kontua da zuretzat aterpea denean. Orduan, zer ari gara ikusten zentzu horretan? Haurrak pixka bat zatitutako nortasun antzekoa ari dira eraikitzen. Zergatik? Zeren zuk zure burua mundura erakusten duzu, mozorro-dantza dirudi. Sarearen bidez zu izan nahi duzuna izan zaitezke. Orduan agerian geratzen da autoiruzurra. Hau da, areagotu egin ditzaket nire ezaugarri baikorrenak, grupo horren aurrean erakuts naiteke modu jakin batean... Gainontzekoen menpe bezala. Orduan, azkenean, zure autoestimua ez dago eraikia oinarri sendo batean, baizik eta: “Ea nola egokitzen naizen. Eta horretaz gain nire argitalpenen menpekoa naiz, liken menpekoa, "gustuko dut" horien menpekoa, gainontzekoek ematen didatenaren menpekoa naiz ongi sentitu ahal izateko. Orduan, azkenean, feedback horren esperoan dauden etengabe, onartuak izateko, gehien nahi duzun gauza dena nerabezaroaren aurretik eta nerabezaroan zehar. Hori da arriskua, batzuetan, ez jakitea bakoitzak zein den norbera eta bateratuagoa den nortasuna eratzea. Sarearen bidez erlazionatzen zarenean, eta zarenean norbait, segituan deskonektatzen zara. Esan dezakezu: "Hau ez da nire laguna eta kito". Bizikidetzan, zure ikasgelan, jolasgaraian, ezin duzu pertsona hori itzali, berarekin bizi behar duzu. Gorakada bat ikusten ari gara frustrazioarekiko tolerantzia baxuan, gatazka jakin batzuetan, oldarkortasunarena, zeren, noski, ez dakite bestearen presentzia kudeatzen, egon eta elkarrekin bizi behar dela.

Nola kontrola dezakegu gure seme-alaben haserrea? Bada, nagusiki, haurrek zer sentitzen duten jakin behar dute. Eta batzuetan guk ez dugu baimentzen. Ez dugu baimentzen, batzuetan haserrea ere, erreprimitu egiten dugu. Edo haserreko uneak. Eta batzuetan haserrea emozio unibertsala da. Tristuraren antzera, alaitasunaren gisa. Badirudi ere bai gure gizarteak hobeto sentiarazten zaituela haserrea ateratzen baduzu tristura atera ordez. Zeren haserrearekin berretsi egiten duzu zure burua eta bat-batean boteretsu sentitzen zara, ahaldundu egiten zara. Hala ere, tristurak abaildura sortzen du.

Biografia
Psikologo kliniko horrek sariak irabazi ditu telebistako kazetaritzakoa, adibidez. "Hijos felices", "Pequeños tiranos" eta "Niños sobreestimulados" liburuen egilea da. Bi hamarkada baino gehiago daramatza hezkuntza-proiektuetan haurrekin eta nerabeekin lanean. Bere helburu nagusietako bat gehiegizko eskolaz kanpoko jarduerei aurre egitea da, eta, horren aldean, familiarekin eta jolasean emandako denboraren balioa defendatzen du.