Sugata Mitra

Zientzialaria eta Teknologiako irakaslea

«Bere kontu Internetera sar daitekeen haur talde batek edozer ikas dezake bere kabuz»

Bideo osoa ikus dezakezu hemen.

New Delhin hasi nintzen lanean, bulego oso handi eta polit batean, jendeari programatzen irakasten. Nire bulegoaren aurrean, justu, behe-auzo erraldoi bat zegoen, eta bertan ehunka umek ez zuten ezer egiten. Futbolean jolasten ziren eta antzeko gauzak egiten zituzten, baina ezer ez gehiago. Hortaz, zera pentsatu nuen: “Zein arraroa. Beharbada haur horietako batzuk programatzaile bikainak izatera irits zitezkeen. Beraz, zergatik ez diegu erakusten?”. Eta erantzuna oso erraza zen: «Nola jarriko duzu ikastetxe bat behe-auzo batean? Ez dago lekurik. Oso zikina dago. Irakasle onek ez dute hara joan nahi». Baina, zer gertatuko litzateke ordenagailu bat hartu eta haurrei emango banieke? Eta jendeak esaten zidan: «Ideia tuntuna da, ez dutelako inoiz ikusi ordenagailurik». Hortaz, esperimentua egin nuen. Lehen arazoa hau izan zen: behe-auzoan ordenagailu bat jarri nahi baduzu, non jartzen duzu? Nire bulegoak horma bat zuen perimetroan, eta behe-auzoa bestaldean zegoen. Beraz, zulo bat egin nuen. Ordenagailuko pantaila hartu eta beiraren aurka jarri nuen. Hala, behe-auzora begiratzen zuen. Orduan, ukipen-xafla hartu eta horman zehar sartu nuen, halaber. Windows eta Interneterako konexio bat zituen instalatuta. Ezer ez gehiago. Ez zuen aplikaziorik. Ezer ez. Haiek begira geratzen ziren, eta ez zen ezer gertatzen. Orduan, seipazazpi orduren ondoren, nire lagun bat etorri zen eta honako hau esan zidan: «Nola erakutsi diezu ordenagailua erabiltzen?». Eta esan nion: “Nik ez diet ezer erakutsi. Zergatik? Zertan ari dira?». Eta esan zidan: «Bada, nabigatzen ari dira. Eta elkarri irakasten ari dira nola nabigatu». Baina, nola lortu zuten haur batzuk hori guztia egitea? Beraz, hogeita bi terminal muntatu nituen India osoan zehar: basamortuetan, herrixkatan, itsasotik gertu, ibaietatik gertu, mendien gainaldeetan, Himalayan, alde guztietan. Eta alde guztietan gauza bera gertatzen zen. Haur taldeak etortzen ziren eta egun bat edo bi igaro baino lehen hasiak ziren jolasak jaisten eta orotariko jolasetan aritzen. Eta mundu guztiak galdetzen zidan: «Nork erakutsi die?». Nik oraindik ez dut erantzunik horretarako, baina uste dut gutxi gorabehera badakidala zer izan daitekeen. «Norberak antolatutako ikaskuntza» izena jarri nion, ez dagoelako irakaslerik.

Irakasleei zera esaten diet: «Zer egin daiteke egoera honetan, beharbada erantzun ezin dituzun galderak badaude, beharbada bururatu ere ez zaizkizun galderak badaude? Haurrei gauza bakarra esan diezaiekezu: "Ikertu zeuek"». Ezta? Zer gehiago egin dezakegu? Haur talde bat eta baso bat balego bezala; demagun baso ezezaguna dela, eta ez dakizula ezer hari buruz. Eta haurrek hara joan nahi dute. Zer esaten diezu? Nik hau esatea gomendatuko nieke irakasleei: «Zoazte, nik lagunduko dizuet-eta». Hori oso garrantzitsua da. Ez diezu esango: «Zoazte, ni hemen geratuko naizela nire kafetxoarekin». Nik horrela landuko nituen ezagutzen ez denari buruzko galderak.

«Ikaskuntzaren mekanismo unibertsala pertsonen arteko konexioaren baitan dago, eta Interneten milaka pertsona daude elkarrekin konektatuta»

Beste galdera garrantzitsu bat, hezkuntzan, honako hau da: Zenbat jakin behar da? Pentsatzen dut askok ikasiko zutela ekuazio bat ebazten. Baita bigarren mailako ekuazio bat ebazten ere. Noizbait egin duzue bigarren mailako ekuaziorik eskolaz kanpo? Ziurrenik, ez zenuten bakar bat ere egingo. Zertarako irakasten dugu trigonometria? Itsasoan galduta egon zinatekelako. Eta iparrorratz batekin, izarrei begira eta kalkulu trigonometriko batzuk eginez non zauden aurki dezakezu. Gaur egun beharrezkoa al dugu hori? Mugikor bat dugu eta hari galde diezaiokezu: «Non nago?». Beraz, beharrezkoa al da trigonometria jakitea? Xeheki berrikusi behar dugu gure ustez jakin beharreko gauzen zerrenda. Ziur nago hemen mundu guztiak WhatsApp edo antzeko zerbait erabiltzen duela. Norbaitek al daki nola funtzionatzen duen? Zer gertatzen da idazten duzunean, nora doa? Nola aldatzen da lekuz? Zer abiaduran doa? Nola iristen da beste mugikorrera? Ez dakigu. Baina ia-ia hemen gauden guztiok dakigu nola funtzionatzen duen lurrunezko motor batek. Eta zer zentzu du horrek? Inoiz aurkituko al duzue lurrunezko motorrik? Bada, unero WhatsAppa begiratzen duzue eta ez dakizue nola funtzionatzen duen. Zergatik ez txertatu WhatsAppa ikasketa-planean? Erantzuna? Ez dagoelako horri buruz irakas dezakeen irakaslerik. Hori irakasteko gaituta dagoen irakasle bat dagoenerako, WhatsApp desagertuta egongo da eta azalduko zen beste zerbait. Ezin da irakatsi. Baina ikas daiteke. Zer egin daiteke? «Zoazte, nik lagunduko dizuet-eta».

Azterketetan Internet erabiltzeko aukera eman beharko litzateke. Jendeak uste du azterketa batean Internet erabiltzen uzten badizute dena erantzuteko gai izango zarela. Baina, zer zentzu du Internet izanez gero erantzun ditzakezun galderak egitea, eta gero Internet kendu eta hau esatea: «Emadazu erantzuna»? Zentzurik al du? Norbaiti erlojuari begiratu gabe ordua esateko eskatzea bezala da. Zer zentzu du? Internet erabiltzeko aukera emango balitz, erabat aldatu beharko lirateke azterketan egindako galderak. Erantzun bakarra ez duten galderak egin beharko lirateke. Pentsarazten dizuten galderak. Erantzunaren ordez, zer uste duzun idatzi beharreko galderak. Arazoa zera da: nola ebaluatzen da halako erantzun bat? Oraindik ez dakigu.

Nik ez nuke esango irakasleak ez direla beharrezkoak. Irakasleak oso beharrezkoak dira, baina haien helburua aldatzen ari da. Lehen, gauzak jakitea zen haien helburua, gauza horiek zuri jakinarazteko eta, hala, zu ere jakinaren gainean egoteko. Helburu hori ez da baliozkoa jadanik. Edo beharbada, ez da posible ere ez; izan ere, zenbait egoeratan irakasleek ez dakite eta ezin dute jakin. Irakasleek zuri horretara iristen lagun diezazukete. Irakasleak aukera ematen dizu. Atea zabaltzen du. Basoa non dagoen erakusten dizu. Gauza ezezagun handienak zein diren esaten dizu, baina ez ditu erantzunak.

Biografia
Fisikako doktorea eta hezkuntzako teknologien irakaslea Newscastle Unibertsitatean (Erresuma Batua). Sugata Mitrak inbasio minimoko hezkuntza deitutakoa ikertzen du (berak jarri zion izen hori); hau da, haurrek Internet eta teknologia berriak erabilita beren kabuz ikasteko gaitasuna. Haren proiektua 50 herrialdetik gorako ikastetxeetan ezarri da.