Rafael Guerrero

Psikologoa

"Haur bati begien altuerara hitz egiteak konfiantza eta segurtasuna transmititzen du".

Bideo osoa ikus dezakezu hemen.

Gure seme-alabei erakutsi behar diegun kontzeptuetako bat enpatia da. Enpatiaren kontzeptua grekotik dator "empathos", eta "sufrimendua bestearekin" esan nahi du. Imajinatu biok ibiltzen ari garela kalean eta funanbulista ikusten dugula goruntz begiratzean. Funanbulista kable baten bidez zeharkatzen ari da, eraikin batetik bestera pasatzen ari da. Zer gertatuko litzaiguke guri? Beno, gertatuko litzaiguke beldur asko sentituko genukeela. Egiatan, gu ez gaude egoera horren lazgarrian, ez gara ari bizitza arriskatzen. Eta hori da enpatia. Hau da, bestearekin sufritzea, besteak bizi duen emozioa bizitzea. Hurrengoa entzun ohi dugu eguneroko lengoaian: "Enpatia da bestearen zapatak jantzi edo horietan sartzen naizenean". Eta ongi dago, baina gehituko nuke amaierako ohar txiki bat, zeren bestearen zapatak jartzean oinarritzen da, baina kontuan izan behar dugu ez direla gureak zapata horiek. Hau da, ulertzen dut nola sentitzen zaren, baina ni ez naiz ari bizitzen egoera hori. Ulertzen ditut zure emozioak, baina ez da nire egoera.

Enpatiarako, "bestea" behar dugu. Gure seme-alabak ikasi egiten du bizikletan ibiltzen, adibidez, norbait edo pertsona asko daudelako bizikletan ibiltzen irakasten diotenak. Zehatz-mehatz gauza bera pasatzen da enpatiarekin. Beste pertsona batzuk behar ditugu gizakiok gaitasun hori garatzeko. Eta gero aurki genitzake, enpatiaren barruan, hiru maila, hiru enpatia maila. Lehenik eta behin, enpatia emozionala dugu. Bigarren maila apur bat konplexuagoa da, eta berez oso gizatiarra den zerbait sartzen dugu: kognizioak, iritziak, pentsamenduak… Hau da, erlazionatzearekin lotutako guztia, kortexarekin zerikusia duen guztia. Enpatiaren hirugarren eta azken maila ikuspuntua aldatzean datza. Gertatzen dena zera da, ni zure lekura joaten naizela, baina zerbait gehitzen dut niri dagokidanez.

Nola lor dezakegu gure seme-alabak sentikorrak izatea, enpatikoak izatea? Haur batek igerian ikasteko, igeri egiten erakutsi behar zaiola esaten dugu; hau da, eredua eman behar diogula, eta gero hark apurka-apurka ikasiko duela (kasu honetan, portaera motor bat). Enpatiaren kasuan, zehatz-mehatz gauza bera. Kalkutako Teresa amak zioen moduan: “Ez kezkatu zuen seme-alabei esaten diozuenarengatik, kezkatu egiten duzuenarengatik”.

Nola egin aurre amorrualdiei?

Adin bat zehaztu behar bagenu, esan genezake lau edo bost urteren inguruan dagoeneko existitzen dela enpatia modu helduan. Denbora asko eskatzen duen alderdia da. Adin horretatik aurrera da enpatiarekin oso erlazionatuta dagoen beste alderdia eta hori da gogamenaren teoria. Gogamenaren teoria da bestearen lekuan jartzeko dugun gaitasuna, eta ez bakarrik ulertzeko besteak bizi dituen emozioak ulertzeko, baizik eta jakiteko besteak zein ideia, zein pentsamendu eta zein aukera dituen.

Eta noiz eta non ikasiko dute haurrek frustratzen, gurasoekin baino hobeto? Ezin dugun itxaron. Frustrazio- eta sufrimendu-egoerak gure haurrei kentzea eta itxarotea independizatu edo etxetik joateko, eta neska-mutila kasu honetan, dagoeneko heldua dena, benetan frustragarriak diren egoerekin aurkitzea.

Eta nola ikasten du batek frustratzen? Huts egiten. Batek huts egiten ikasi behar du haserrearen emozioa sentituz. Eta gero ere bai, guk gai izan behar dugula estrategiak emateko haurrari. Nik onartzea frustragarria den egoera bizitzen ari naizela, eta noski, tresnak izatea. Inork ez badizkit tresnak irakasten, ez badago "beste bat" tresnak emango dizkidana, zailtasunez kudeatu ahal izango dut nire berezko emozioa. Horretarako aurretik onartu egin behar dut frustratuta sentitzen naizela. Ez da gaizki sentitzen naizela, frustratuta sentitzen naizela baizik. Eta ez da frustratuta sentitzen naizela eta kito, baizik eta frustratuta sentitzen naiz ez didatelako eman nahi nuen lana, ez didatelako plaza eman ikasi nahi nuen masterrean.

Gizakia ikasteko jaioa da. Horiek dira behar kognitiboak. Guztiok ikasi nahi dugu. Guztioi gustatzen zaigu gure buruaren bertsio onena lortzea. 1.0, 2.0, 3.0... bertsioa. Orduan, guztiok hobetzeko joera dugu, baina behar bat da gure buruak gainditzen joatea, lanean igotzea, esaterako, familian eboluzionatzea, bakoitzak bere buruarekin eboluzionatzen joatea.

Biografia
Osasuneko eta Klinikako Psikologian lizentziatua, Madrilgo Complutense Unibertsitatean, eta Hezkuntzako doktorea. 'Educación emocional y apego' liburua idatzi du, haur-gazteak aditu emozional bihurtzeko eskuliburu bat. Psikologo hau ohiko hizlaria da zeinak gako errazak eskaintzen dituen txikienekin harremana hobetzeko eta esaterako, kasketen ondorioak arintzeko.