Cales son as previsións económicas para 2020?

Rafael Doménech analiza os factores que marcarán as finanzas deste novo ano.

 

Ir a Perspectivas 2020

Claves macroeconómicas destacadas

Por Rafael Doménech.

  • A economía mundial finalizará a súa desaceleración en 2020 e a política monetaria permanecerá estable.
  • A economía española estabilizouse no crecemento do 1,6 % e está mellor preparada para o menor crecemento mundial.
  • Os riscos clave para este ano son as tensións comerciais entre a China e os Estados Unidos, o Brexit, as eleccións norteamericanas e as tensións xeopolíticas, coas consecuencias sobre o petróleo. Debemos estar atentos á evolución do proteccionismo, o principal risco nestes momentos.
  • En España os riscos céntranse no crecemento mundial, especialmente o europeo, e nas tensións xeopolíticas. O novo goberno debe tomar medidas encamiñadas a mellorar o investimento produtivo e a produtividade e a reducir as incertezas. En 2020 o crecemento de España estará no 1,6 %, a inflación no 1,1 % e o paro reducirase ata aproximadamente o 13,5 %. 

Neste 2020, serán catro os factores que marquen as previsións económicas tanto a nivel mundial como no noso país:

  1. O crecemento, a nivel mundial, estabilízase ao tempo que diminúen as tensións comerciais e a volatilidade financeira tras ao acordo entre os EUA e a China, as boas perspectivas para o USCMA e a redución dos riscos por un Brexit duro (e de recesión nos Estados Unidos e Europa).
  2. Cun crecemento esperado do 1,8 % nos Estados Unidos e do 0,9 % na UEM (en 2020), non se esperan cambios na política monetaria da FED e do BCE este ano, pero si diminucións dos tipos de xuro en países emerxentes. Ademais, é preciso estarmos atentos á evolución das tensións xeopolíticas en Oriente Próximo, sobre todo entre os Estados Unidos e Irán, que influirán no prezo do petróleo.
  3. Espérase que o crecemento do PIB en España sexa dun 1,6 % en 2020, en liña co acontecido na maior parte de 2019. Todo, a pesar da incerteza e o seu impacto negativo na demanda interna que, iso si, parece limitado. Pola súa parte, as exportacións estarían mostrando un punto de inflexión e certa recuperación mentres que a política comercial continuaría a ser procíclica.
  4. Sexa como for, a economía española está mellor preparada para afrontar un contexto de menor crecemento mundial. Non se perciben desequilibrios importantes, a situación financeira do sector privado é máis sólida e o BCE garante baixos custos de financiamento. No entanto, estes patróns deben seguir reforzándose, engadindo esforzo adicional para reducir o desemprego (con novas reformas) e evitar máis incertezas (as cales reducen o investimento).

A situación da economía global

Con base no noso indicador, a deceleración deteríase e o crecemento estaríase estabilizando arredor do 3 %. O comercio mundial, pola súa parte, tamén se estabiliza á espera de que as menores tensións comerciais impulsen de novo o crecemento das exportacións. Estas, nos últimos trimestres, xeraron unha forte desaceleración das exportacións mundiais, moi correlacionada cos indicadores adiantados de actividade da OCDE. Os últimos datos mostran unha estabilización desas exportacións, que deberían mostrar un maior dinamismo en 2020 como resultado dos recentes acordos entre os EUA e a China e, no caso da eurozona, polas menores incertezas sobre o Brexit e a recuperación de Turquía.

Neste contexto de crecemento, e xa en 2020, os bancos centrais manterán sen cambios o ton expansivo da súa política monetaria. No que atinxe á FED, e tras a redución de 75 puntos básicos en 2019, non se esperan cambios nos tipos de xuro neste ano que comezamos. Tampouco se esperan cambios, no BCE, nos tipos de xuro dos depósitos (actualmente en -0,5 %) nin aumentos nas compras de activos (o que chamamos expansión cuantitativa). 

Porén, Cristine Lagarde anunciou que será este ano 2020 no que se realizará unha revisión exhaustiva da estratexia de política monetaria, na que se revisará a definición do obxectivo de inflación, na que se avaliarán as súas diferentes ferramentas para a política monetaria e na que se valorará a creación dunha moeda dixital para a eurozona.

En resumo, as previsións económicas prevén unha estabilización no crecemento mundial próxima ao 3 %, detallada así:

Nos Estados Unidos

O crecemento converxe ao seu potencial en 2020 mentres diminúe o risco de recesión dos últimos trimestres. 

Os motivos son:

  • O consumo privado continúa forte e apoia a actividade económica mentres persiste a debilidade do investimento privado.
  • O crecemento do PIB converxe ao seu potencial, sen presións inflacionistas significativas.
  • A pesar de se reducir o risco, o menor crecemento mundial, a incerteza que aínda existe sobre as futuras negociacións coa China e o mencionado ‘investimento débil’ preocupan neste arranque de 2020.
  • O mesmo ocorre coa tensión política, que podería aumentar antes das eleccións de 2020.

Na China

Continúa a aterraxe suave mentres a desaceleración é menor do previsto. Os efectos das tensións comerciais de 2019 súmanse a unha desaceleración estrutural xa coñecida de anos anteriores, pero cun crecemento mellor do esperado. Este, para 2020, foi revisado levemente á alza pola diminución das tensións comerciais e pola maior predisposición ao uso de estímulos fiscais e monetarios.

Cales son os riscos? Rivalidade estratéxica cos EUA, a pesar do recente acordo comercial.

  • As medidas de estímulo monetario e fiscal poderían xerar un maior endebedamento da economía chinesa.

Eurozona

O seu crecemento estabilízase e melloran levemente as expectativas, coa revisión do crecemento do PIB á alza (nunha décima) con datos mellores dos esperados e co reforzo das perspectivas de estabilización mentres a inflación continúa por debaixo do obxectivo do BCE. En política monetaria, pola súa parte, espérase que os tipos de xuro se manteñan nos niveis actuais, polo menos ata 2022. Por último, a política fiscal continuará a ser expansiva en 2020, cun Brexit ordenado en xaneiro e sabendo que o acordo co Reino Unido a finais de 2020 segue sendo un risco importante.

Factores clave para as perspectivas económicas a nivel mundial

  1. Negociacións de política comercial entre os EUA e a China.
  2. Eleccións presidenciais nos EUA.
  3. Negociación relativa ao Brexit.
  4. Cambios nas políticas monetarias da FED e do BCE.
  5. Debate sobre o estímulo fiscal en Europa.
  6. Tensións xeopolíticas e a tensión polo prezo do petróleo.

Riscos que poden afectar a este crecemento

Aínda que os riscos globais diminuíron a curto prazo polo acordo comercial entre os EUA e a China, aumentaron en Oriente Medio como consecuencia do conflito entre os Estados Unidos e Irán. Isto lévanos a ter que estarmos atentos á evolución do prezo do petróleo, mentres as vulnerabilidades financeiras poden amplificar os efectos destes riscos. 

Para China

O principal risco continúa a ser o proteccionismo. Tamén resulta perigoso o posible desapancamento desordenado como consecuencia das políticas expansivas, tanto fiscais como monetarias. Ademais, continúan as tensións xeopolíticas en Hong Kong. 

Para a eurozona

Hai que ver como se recuperan as exportacións e como evolucionan as incertezas políticas.

Crecemento en España

Tendo en conta este contexto internacional, as previsións económicas marcan que a economía española poida crecer ata un 1,6 % en 2020. A desaceleración do crecemento que vimos nos últimos trimestres estaría tocando fondo, salvo que se materialicen algúns dos riscos existentes. De feito, vimos que o PIB se está a estabilizar, para o que serven como mostra os 3 últimos trimestres de 2019 nos que acabamos cun 0,4 % de crecemento. O mesmo que se espera no primeiro trimestre de 2020. 

A atonía do mercado laboral tamén estaría tocando fondo. Descontadas as variacións por causas estacionais, a afiliación á Seguridade Social podería aumentar o 0,4 % no 4º trimestre de 2019.

No entanto, este crecemento mencionado previamente dependerá da evolución dos distintos focos de incerteza:

  • A recuperación do comercio internacional e do crecemento na eurozona, co efecto arrastre que pode ter sobre as exportacións españolas.
  • As políticas económicas do novo goberno. As súas medidas deben favorecer o investimento, reducir as incertezas e manter contidas as primas de risco. Para iso, hai que conseguir medidas consensuadas (por exemplo, decisións sobre o SMI ou a reforma laboral).
  • Retomar o axuste fiscal con medidas que non danen o investimento, a innovación e o emprego.
  • A diminución das tensións políticas en Cataluña e os seus efectos sobre a actividade económica.

Reformas para aumentar o crecemento a medio prazo

  • Favorecer o investimento produtivo: Ao longo dos últimos anos puidemos ver que o investimento en maquinaria e equipamento en España mostrou un maior dinamismo fronte ao que se observa nas principais economías europeas. Así, desde 2017, este tipo de investimento incrementouse un 16,1 %, fronte a un 9,6 % na UEM, nun contexto de elevada incerteza. Ollando para adiante, espérase que o contexto de tipos baixos, elevada liquidez e competencia no mercado bancario continúe impulsando este financiamento e investimento.
  • Favorecer o crecemento da poboación activa e do desemprego: Nos últimos trimestres vimos que a poboación activa volve crecer, impulsada polo avance da inmigración procedente, sobre todo, de América Central, Europa e Asia. Isto incrementa a capacidade de crecemento a longo prazo e, tamén, explica a moderación recente no descenso da taxa de desemprego. Así, e para que esta continúe baixando, son necesarias políticas apropiadas para mellorar a eficiencia e a equidade do mercado de traballo.
  • Aumentar o crecemento potencial do PIB con máis crecemento do emprego e unha maior produtividade da economía española: As estimacións apuntan a un crecemento potencial de entre o 1,5 e o 2 %, sen presións inflacionistas, aínda que se ve certo crecemento dos salarios.