Por que quedamos en branco ante a folla do exame?

Seguro que a ti, estudante, che pasou algunha vez. Despois de semanas preparando un exame, a visión do folio en branco provócache unha terrible sensación, un pensamento agónico: que a túa mente está tan baleira como a folla de respostas. Que todo o estudado se esfumou e es incapaz de lembralo.

Porén, só é o estrés intentando apoderarse da situación. Se estudaches a consciencia (e non a noite antes, indo ao exame sen durmir), todos eses datos están aí, almacenados. Só te tes que calmar e encontrar a localización do arquivo despois.

A doutora Sagrario Manzano, coordinadora do Grupo de Estudo de Conduta e Demencias da Sociedade Española de Neuroloxía explícao de forma sinxela: “Nese momento é tal o estrés e a sobrecarga de información que debemos rescatar que nos parece non lembrar nada. E é un erro na maior parte dos casos".

Si é certo que ás veces ese bloqueo é máis que unha aparencia e chega a impedir que o proceso de lembrar sexa levado a cabo con normalidade. "Outro aspecto é que o estrés sexa tan intenso que noso lóbulo frontal, director de orquestra do noso cerebro, bloquee o acceso ao almacén mnésico (a memoria) e sexamos incapaces de evocar todo aquilo que está perfectamente almacenado, simplemente por activación dunha rede inhibitoria. De aí que se deban traballar as técnicas de relaxación naqueles mozos que son incapaces de vencer esta rede de bloqueo”.

O problema é que a memoria é puro caos e furgar nela non é tan fácil como buscar unha carpeta no ordenador. Para facilitar esta tarefa están as regras mnemotécnicas. Só hai que entender como funciona a memoria para aproveitar todo o seu potencial e lograr certa orde dentro dese caos.

Comezando polo máis básico: Que é a memoria? “É a capacidade mental que permite aos individuos o rexistro, conservación e evocación de feitos, ideas, imaxes e outras experiencias”, resume a Dra. Manzano.

E que partes do cerebro interveñen no proceso mental? Sintetizando moito algo tan complexo, poderíase dicir que para almacenar un novo dato no cerebro as neuronas conéctanse entre elas, creando trazados ou camiños. Cando se trata de evocar un recordo, as neuronas volven percorrer ese trazado.

Ás veces abonda cun cheiro, unha imaxe ou unha palabra para que un recordo sexa recuperado cunha sorprendente claridade, mesmo cando levas anos sen pensar niso. Que unha sensación te axude a lembrar é unha capacidade asombrosa do cerebro. É un sistema tan efectivo que só require un pouco de contexto ou un estímulo para dar resultados. Á memoria gústalle ver e gústalle ter un contexto.

Trucos (memorables) para memorizar

Á hora de estudar pódente axudar as regras mnemotécnicas, baseadas en como o cerebro traballa para reter os datos. Para el é máis fácil visualizar que lembrar unha serie de números, por exemplo. Ou memorizar a orde do abecedario cunha canción, grazas ao “poder recordatorio da música”. (Neste artigo tes 7 trucos que te poden axudar)

Non hai razóns para pensar que non poidamos vencer esa fase de bloqueo antes dun exame. A memoria é unha habilidade que podemos desenvolver, como calquera outra, a base de práctica. O problema é que non a facemos traballar. Relegamos esa misión á tecnoloxía e cada vez máis: se non fose polo Facebook, alguén lembraría os aniversarios?

E, no entanto, un home pode chegar a memorizar a orde dos naipes de 59 mazos. Está ben é un caso extremo. De feito, é a marca Guinness de memoria. Pero o importante é que o cerebro humano pode chegar a conseguir algo así.